Yaşa Göre Normal Tansiyon ve Nabız: Tek Tablo

Tansiyon mmHg cinsinden, istirahat nabzı dakikadaki atım sayısı olarak. Tansiyon sütunu o yaş için tipik olanı gösterir; eşik sütunu ise bir doktorun sizi karşılaştırdığı değerdir. Bunların iki farklı türde sayı olduğunu ve aradaki farkın yaş ilerledikçe daha çok önem kazandığını unutmayın.

Bu tabloda işin çoğunu iki şey yapıyor. Yetişkin tansiyon kategorileri yaştan bağımsız olarak her yetişkin için geçerlidir — American College of Cardiology ve American Heart Association normali 120/80 altı, yükselmişi 120–129 büyük tansiyon, evre 1'i 130–139 ya da 80–89, evre 2'yi ise 140 ve üzeri veya 90 ve üzeri olarak belirler. 65 yaş üstü için ayrı, daha esnek bir tablo yoktur. Ayrıca istirahat nabzı aralığı yaşla hiç değişmez: yaklaşık on yaşından itibaren 20'de de, 50'de de, 85'te de 60–100 bpm.

Çocuklar her iki konuda da istisnadır. Çocuklarda tansiyon persentille değerlendirilir — bir çocuğun ölçümü sabit bir sayıyla değil, aynı yaş, cinsiyet ve boydaki diğer çocuklarla karşılaştırılır — bu yüzden yukarıdaki değerler normal değil, tipik olarak tanımlanmıştır. American Academy of Pediatrics 13 yaşından itibaren yetişkinlerin 130/80 eşiğini kullanır. Avrupa kılavuzları (ESC) ve Birleşik Krallık'ta NICE ise yetişkin hipertansiyonunu 140/90'dan itibaren tanımlar; bu nedenle 135/85'lik bir ölçüm ABD çerçevesinde evre 1, Avrupa çerçevesinde henüz hipertansiyon değildir; doktorunuz yaşadığınız yerdeki standardı kullanacaktır.

Tipik bir değer, bir toplumun tarifidir. Eşik ise bir karar sınırıdır. Yaşla birlikte birbirlerinden uzaklaşırlar ve altmışlı yaşlara gelindiğinde tamamen ayrılmış olurlar:

• Ortalama yaşlı yetişkin eşiğin üzerindedir. 145/85 ölçen 65 yaşındaki biri o on yıl için tümüyle sıradandır — ve yine de tedaviye değer bir evre 2 hipertansiyondur. «Yaşıma göre normal» başkaları hakkında bir ifadedir, sizin atardamarlarınız hakkında değil.
• 25 yaşında tipik olmak, atipik olmaktan daha az dikkat çeker. Değerler erken yetişkinlikte en düşüktür; bu yüzden 135/88 ölçen 28 yaşındaki biri, sayının tek başına düşündürdüğünden çok daha uzağa gitmiştir kendi temel düzeyinden.
• Nabız tam tersi çalışır. Tartışılacak yaşa göre ayarlanmış bir nabız aralığı yoktur — bant 60–100'dür ve yaşla değişen şey istirahat nabzınız değil, çaba sırasındaki maksimum nabzınızdır.
• Tek bir ölçüm hiçbir şeye karar vermez. Tansiyon saate, içtiğiniz kahveye, az önce yaptığınız tartışmaya göre oynar. Doktorlar tekrarlanan ev ölçümlerinin ortalamalarına göre hareket eder; siz de öyle yapın.

Tek bir ölçüm 180/120 mmHg'nin üzerine çıkarsa birkaç dakika dinlenin ve yeniden ölçün. Orada kalırsa ya da yanında göğüs ağrısı, nefes darlığı, güçsüzlük veya görme değişiklikleri varsa acil numaranızı arayın — Türkiye ve AB genelinde 112, ABD'de 911, Birleşik Krallık'ta 999, Avustralya'da 000.

Her ölçümde gizli bir üçüncü sayı vardır. Nabız basıncı, büyük tansiyondan küçük tansiyonun çıkarılmasıdır — ikisi arasındaki fark. 120/80'de bu 40'tır, ders kitabı değeri. İstirahat nabzının aksine bu sayı yaşla gerçekten değişir, çünkü sertleşen atardamarlar büyük tansiyonu yukarı iterken küçük tansiyon aşağı kayar.

Yaşlı bir yetişkinde sürekli geniş bir fark ne acil bir durumdur ne de bir tanı; bir bulgudur ve zaten yüksek aralıktaki ölçümlerin yanında daha anlamlıdır. Çok dar bir fark — yaklaşık 25'in altı — genellikle yalnızca düşük bir büyük tansiyon değerini yansıtır, ama yanında yorgunluk ya da baş dönmesi varsa aynı konuşmanın parçasıdır. Aletiniz bu sayıyı hiçbir zaman yazmaz; bu yüzden çoğu kişinin kendi nabız basıncının ne yaptığı hakkında hiçbir fikri yoktur.

Yukarıdaki tablo cinsiyete özgü değildir, eşikler de öyle: 130/80, 30 yaşında da 70 yaşında da bir kadın için de bir erkek için de evre 1 hipertansiyondur. Farklı olan, her birinin bu yol boyunca izlemeye eğilimli olduğu seyirdir.

• Genç kadınlar daha düşük değerler gösterir. Yirmili yaşlardan kırklı yaşlara kadar kadınların ortalamaları aynı yaştaki erkeklerinkinin kabaca 5–10 mmHg altında seyreder; bu etki büyük ölçüde östrojenin kan damarları üzerindeki etkisine bağlanır.
• Fark kapanır, sonra tersine döner. Ellili yaşlardan itibaren kadınlarda tansiyon daha hızlı yükselir ve yaklaşık 65 yaşından sonra kadınlarda yüksek tansiyon görülme olasılığı erkeklerden fazla olur. Bu kesişme, yetişkin ömrünü 105/65 civarında geçirmiş bir kadının, teknik olarak hâlâ eşiğin altında olsa da 120'lerin üst sınırına yerleşmiş bir değeri gerçek bir değişiklik saymasının nedenidir.
• İstirahat nabzı kadınlarda biraz daha yüksektir — tipik olarak dakikada birkaç atım — ki bu büyük ölçüde kalp büyüklüğüyle ilgilidir. Her iki cinsiyet de aynı 60–100 aralığının içindedir; yani bu, bandın içinde nerede durduğunuzu değiştirir, bandın içinde olup olmadığınızı değil.
• Gebeliğin kendi kuralları vardır. Gebeliğin ortasında tansiyon çoğu zaman daha düşük seyrederken istirahat nabzı 10–20 bpm yükselir; bu beklenen bir durumdur. Gebelikte 140/90 ve üzeri bir ölçüm, alışılmış değerleriniz ne olursa olsun hızla tıbbi değerlendirme gerektirir — bir hafta bekleyip yeniden ölçmemeniz gereken tek durum budur.

Çoğu zaman nabız ve tansiyon ayrı ayrı okunur. Birkaç bileşim tanınmaya değer, çünkü ikili, tek başına hiçbir sayının söylemediği bir şey söyler:

• Hızlı nabızla birlikte düşük tansiyon. Dolaşan hacmin düştüğünün ve kalbin bunu telafi ettiğinin klasik işareti — susuz kalma, kan kaybı ya da ciddi enfeksiyon. Sıcakta koştuktan sonra ara sıra ve hafif olması sıradandır. Bilinç bulanıklığı, soğuk terli cilt ya da hızlı yüzeysel solunumla birlikteyse tıbbi acildir; tam tablo için bkz. düşük tansiyon.
• Yavaş nabızla birlikte yüksek tansiyon. Çoğu zaman yalnızca işini yapan bir beta blokerdir: bu ilaçlar tansiyonu kısmen kalbi yavaşlatarak düşürür ve böyle bir ilaç kullanırken istirahatte 55 görmek endişe verici değil, beklenen bir durumdur. Böyle bir ilaç kullanmayan birinde yüksek tansiyonla birlikte yavaş nabız, özellikle baş ağrısı ya da kusma varsa, hızla kontrol edilmelidir.
• Ateş. Her santigrat derece için dakikada kabaca 10 ek atım bekleyin. İstirahat nabzınızı gribin ikinci gününde değil, iyiyken değerlendirin.
• Susuz kalma ve sıcak. Daha az hacim, daha hızlı atım, çoğu zaman biraz daha düşük tansiyon. Su için, oturun, sonra yeniden ölçün.
• Genel olarak ilaç değişiklikleri. Her iki sayı da yanıt verir, farklı zaman ölçeklerinde. Bir doz değişikliğinin öncesindeki ve sonrasındaki iki haftayı kapsayan bir kayıt, doktor için tek başına iki sayıdan çok daha yararlıdır.

Sürekli 100 üzerinde ya da belirtilerle birlikte 50 altında seyreden bir istirahat nabzı, düzensiz ya da atlıyormuş gibi hissedilen bir ritim veya tekrarlayan 140/90 ve üzeri ölçümler için randevu alın. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma ya da yatışmayan çarpıntı için acil yardım isteyin.

Ayrı bir cihaza ihtiyacınız yok: her otomatik kolluk ölçümü size basıncın yanında bir nabız da verir; istirahatte, aynı koşullarda, aynı anda alınmış. Bu, çoğu kişinin toplayabileceği en iyi istirahat nabzıdır ve genellikle kaydedilmeden geçer.

Basıncı güvenilir kılan teknik, nabzı da güvenilir kılan tekniğin aynısıdır: beş dakika sessizce oturun, ayaklar düz, sırt destekli, kol kalp hizasında, öncesindeki yarım saatte kafein ya da egzersiz yok, kolluk çıplak ciltte. Bir dakika arayla iki ölçüm alın ve ikisini de kaydedin — yöntemin tamamı evde tansiyon nasıl ölçülür yazısında. Bir doktorun üzerine işlem yapacağı her şey için standart bir 7 günlük protokoldür: sabah ve akşam, her seferinde iki ölçüm, sonra birinci günü çıkarıp kalanların ortalamasını alın. Bir takip çizelgesi tam olarak neyi yazmanız gerektiğini gösterir.

Tansiyon Günlüğü üç sayıyı birlikte kaydeder — kamerayı aletinize tutun, ekrandan okusun — sonra nabzı istediğiniz dönemde basıncın yanında grafikler, 7 günlük protokolün istediği ortalamaları hesaplar ve doktora hazır bir PDF çıkarır. Ücretsizdir, iCloud ile gizli biçimde eşitlenir ve hesap gerektirmez. Ne kullanırsanız kullanın, mesele aynı: haftalara yayılan sayı ikilisi, tek bir ölçümün asla söyleyemeyeceği bir şey söyler.