Bilekten Ölçen Tansiyon Cihazları Doğru Sonuç Verir mi?

Hem bilek hem kol cihazları aynı osilometrik yöntemi kullanır: manşeti şişir, sonra kan akışı geri gelirken basınç salınımlarını oku. Bileği daha az affeder kılan üç şey var.

• Hidrostatik basınç. En önemlisi bu. Kan bir sütun içindeki sıvıdır, dolayısıyla basınç yükseklikle değişir. Manşetiniz kalp hizasının her 10 cm altına indiğinde ölçüme yaklaşık 7–8 mmHg eklenir; her 10 cm üstünde ise aşağı yukarı aynı kadar düşer. Kol manşeti neredeyse kendiliğinden kalbinize yakın durur. Bilek ise rahatlıkla 20 cm sapabilir.
• Daha ince ve daha yüzeysel atardamarlar. Radyal ve ulnar atardamarlar brakiyal atardamardan daha incedir ve kemiğe, tendona daha yakın uzanır; bu yüzden cihazın okuduğu salınım sinyali daha zayıf ve daha gürültülüdür.
• Bileğin bükülmesi. Bileği bükmek ya da çevirmek, manşetin bu atardamarlara nasıl bastırdığını değiştirir. Masada avuç içi aşağı bakacak şekilde duran bir el, havada tutulan bir elle aynı ölçüm değildir.

Örüntüye dikkat edin: bunların hiçbiri bir üretim kusuru değil. Hepsi kolunuzun nerede olduğuyla ilgili. Bilek cihazları için teknik önerilerin kol manşetlerine kıyasla çok daha katı olmasının nedeni de bu.

Kılavuzlar varsayılan olarak koldan ölçen cihazları önerir, ama bu konuda katı değildir. Şu durumlarda bilek cihazı makul, hatta bazen daha iyi bir seçenektir:

• Hiçbir kol manşeti uymuyorsa. Üst kol çevresi kabaca 42–50 cm'nin üzerindeyse seçenek ya özel, ekstra büyük bir manşettir ya da bir bilek cihazıdır; doğru kullanılan bir bilek cihazı, kötü oturan bir kol manşetini her seferinde geride bırakır.
• Kol manşeti acıtıyorsa ya da sakıncalıysa. Kol ağrısı, diyaliz için açılmış bir fistül, yakın zamanda geçirilmiş bir ameliyat ya da lenf bezi alındıktan sonraki lenfödem riski üst kolun sıkılmasını engelleyebilir. Hangi kolu kullanmanız gerektiğini sağlık ekibinize sorun.
• Konik bir kol. Çok kaslı ya da yukarıdan aşağı incelen üst kollarda standart bir manşet dengesiz oturur; bu da manşet ölçüsü doğru olsa bile ölçümü saptırır.
• Seyahat. Bilek cihazı çantada daha az yer kaplar. Uzaktayken ölçmekle hiç ölçmemek arasındaki farkı yaratacaksa, yanınıza alın.

Doğru seçim olmadığı durum: mağazada daha kolay göründüğü için bir tane almak. Standart bir kol manşeti size rahatça uyuyorsa, onu kullanın.

1. Önce doğru oturun — sırtınız destekli, ayaklarınız yerde, bacaklarınız üst üste değil, beş dakika sessizce bekleyin. Her ölçümde olduğu gibi.
2. Manşet çıplak tene, bilek kemiğinin yaklaşık 1–2 cm üzerine, altından bir parmak ucu geçecek kadar sıkı takılmalı. Saatinizi çıkarın.
3. Bileğinizi kalp hizasına getirin. Güvenilir yöntem: dirseğinizi masaya dayayın ve boştaki elinizi dirseğinizin altına koyun ya da kolunuzu, avucunuz karşı omzunuza bakacak şekilde katlayın. Bileğiniz göğsünüzün ortasıyla aynı hizada olmalı.
4. Bileği düz ve gevşek tutun — geriye bükmeyin, yumruk yapmayın. Kolunuzu destekleyin ki onu havada tutmak için hiçbir kas çalışmasın.
5. Ölçüm sırasında hareketsiz ve sessiz kalın.
6. Bir dakika arayla iki ölçüm alın ve ikisini de kaydedin.

Bazı bilek cihazlarında, ancak cihaz doğru yüksekliğe geldiğinde ölçüme izin veren bir konum sensörü ya da kılavuz bulunur. Bir tane satın alacaksanız bu özellik, kutunun üzerindeki diğer her şeyden daha değerlidir.

İki bileğinizi de bir kez ölçün, sonra hangisi daha yüksek çıkıyorsa onda kalın — kollardaki kuralın aynısı. Küçük bir sağ-sol farkı normaldir; 10–15 mmHg'nin üzerinde kalıcı bir fark ise doktorunuza söylemeye değer.

Bileğiniz kol manşetinizden sürekli farklı ölçüyorsa, birinin bozuk olduğunu varsaymayın. Adil bir karşılaştırma yapın: aynı oturumda, aynı taraftaki kolda, hangi cihazın önce geldiğini değiştirerek, ölçümler arasında birer dakika bırakarak ve bunu birkaç gün boyunca tekrarlayarak. Bilek ölçümleri çoğu zaman kol ölçümlerinden biraz daha yüksek çıkar, çünkü atardamarlar kalpten uzaklaştıkça sertleşir ve nabız basıncı büyür — bu gerçek fizyolojidir, bir arıza değil.

Klinik olarak önemli olan, ortalamasını alabileceğiniz tutarlı bir ölçüm dizisidir. Cihazınızı bir randevunuza götürün ve muayenehanedeki cihazla yan yana bir ölçüm alın; bu tek karşılaştırma, aylarca sürecek şüphelerden daha çok şey anlatır.

Bilek modellerinin bağımsız olarak doğrulanmış olanları kol modellerine göre daha az; üstelik doğrulanan şey marka değil, tam model numarasıdır. Satın almadan önce kayıt listelerini kontrol edin:

• validateBP.org (ABD, Amerikan Tabipler Birliği ile birlikte)
• STRIDE BP (uluslararası)
• British and Irish Hypertension Society (Birleşik Krallık)

“Klinik olarak test edilmiştir”, “hastane sınıfı” gibi ifadeleri ve yıldız puanlarını dikkate almayın. Ayrıca hiç şişmeyen bir bilek tansiyon saati olarak satılan her şeye şüpheyle yaklaşın — o bir manşetsiz tahmindir, sınırları farklı olan başka bir kategori.

Son olarak, manşet aralığının bileğinize uyduğunu kontrol edin. Bilek manşetleri genellikle 13,5–21,5 cm arasını kapsar; bunun dışında kalıyorsanız, kol manşetini bırakarak kaçındığınız uyum sorunu peşinizden gelir.